హిందూ మతంలో మనిషి జీవితానికి సంబంధించిన 16 సంస్కారాలు ఉన్నాయి. వీటిలో చివరిది అంత్య సంస్కారం లేదా దహన సంస్కారం. ఇది జీవన యాత్రకు ముగింపు సూచించే కర్మగా భావించబడుతుంది. మరణించిన వ్యక్తి ఆత్మ శాంతిని పొందుతూ మోక్ష మార్గంలో సాగాలని కోరుకుంటూ ఈ ఆచారాలు నిర్వహిస్తారు. మత గ్రంథాల ప్రకారం మృతదేహాన్ని అగ్నికి సమర్పించడం “ముఖాగ్ని”గా పిలుస్తారు. సాధారణంగా కుటుంబ పెద్ద లేదా కుమారుడు ఈ కర్మను నిర్వహిస్తాడు.
దహనానికి ముందు నీటితో నింపిన మట్టి కుండను పగలగొట్టే ఆచారం ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉంది. చిల్లులు గల కుండను భుజంపై ఉంచుకుని చితి చుట్టూ సవ్యదిశలో, తరువాత అపసవ్య దిశలో ప్రదక్షిణ చేస్తారు. ఈ సమయంలో కుండలోని నీరు కారుతూ ఉంటుంది. చివరగా కుండను వెనక్కి జారవిడిచి పగలగొడతారు.
శాస్త్రాల ప్రకారం మట్టి కుండ మానవ శరీరానికి, నీరు ఆత్మకు ప్రతీక. కారే నీరు శరీరం-ఆత్మ బంధం క్రమంగా తొలగిపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. కుండ పగలగొట్టడం ద్వారా ఆత్మ శరీరాన్ని విడిచి శాశ్వత యాత్రను ప్రారంభిస్తుందని భావిస్తారు.
(గమనిక : పై సమాచారం మత విశ్వాసాలపై ఆధారపడి ఉంది.)